Olasılık Hesaplama

İki olayın olasılığını yazın; birlikte, ayrı ayrı ve hiç gerçekleşmeme ihtimallerini görün.

%
%
Tekrarlı denemede en az bir kez gerçekleşme olasılığı için

Sonuçlar

A ve B birlikte (ikisi de)
%15
A veya B (en az biri)
%65
Yalnızca biri
%50
Hiçbiri
%35
A gerçekleşir, B gerçekleşmez
%35
A gerçekleşmez
%50
5 denemede A en az bir kez
%96,88
5 denemede A her seferinde
%3,13

Hesap, A ve B olaylarının birbirinden bağımsız olduğunu varsayar.

Olasılık, bir olayın gerçekleşme şansını 0 ile 1 (ya da %0 ile %100) arasında bir sayıyla ifade eder. İki olay birbirini etkilemiyorsa bağımsızdır ve birlikte gerçekleşme olasılıkları çarpılarak bulunur.

Sezgi burada sık yanılır: %50 ve %30 ihtimalli iki olayın ikisinin de gerçekleşme şansı yalnızca %15’tir. Tekrarlı denemelerde ise küçük ihtimaller hızla büyür.

Olasılık nasıl hesaplanır?

  1. A olayının olasılığını yüzde olarak yazın.
  2. B olayının olasılığını yazın.
  3. A’nın kaç kez deneneceğini girerseniz en az bir kez gerçekleşme olasılığını da görürsünüz.

Olasılık formülü

  • P(A ve B) = P(A) × P(B)
  • P(A veya B) = P(A) + P(B) − P(A) × P(B)
  • P(hiçbiri) = (1 − P(A)) × (1 − P(B))
  • n denemede en az bir kez: 1 − (1 − P(A))ⁿ

Örnek olasılık hesabı

A %50, B %30 ise ikisinin birlikte olma olasılığı %15, en az birinin olma olasılığı %65, hiçbirinin olmama olasılığı %35’tir. %50’lik bir olayın 5 denemede en az bir kez gerçekleşme şansı %96,88’dir.

Olasılık hakkında sık sorulanlar

Bağımsız olay ne demek?

Birinin sonucu diğerini etkilemiyorsa olaylar bağımsızdır: iki ayrı zar atışı gibi. Aynı desteden art arda çekilen kartlar ise bağımlıdır.

Yazı tura 5 kez üst üste tura gelirse altıncıda yazı ihtimali artar mı?

Hayır. Her atış bağımsızdır ve ihtimal yine %50’dir. Buna kumarbaz yanılgısı denir.

Olasılık ile oran (odds) aynı şey mi?

Değil. Olasılık, istenen sonuçların tüm sonuçlara oranıdır; odds ise istenenlerin istenmeyenlere oranıdır. %25 olasılık, 1’e 3 oran demektir.